„Kochanie, przydarzyło mi się dzisiaj coś dziwnego” – powiedział mój chłopak, gdy siadaliśmy do kolacji. – Dziś rano nie mogłem zawiązać krawata. Zupełnie, jakbym zapomniał, jak to się robi.
Był środek lutego i życie ostatnio zawiodło nas oboje w szalonych kierunkach. Właśnie rzuciłam pięcioletnią pełnoetatową pracę redakcyjną i przeszłam na nową, związaną z public relations w szpitalu. Pandemia wirusa dopiero nabierała tempa. Zmagałem się z nową rutyną, nowymi godzinami pracy, nowym rytmem snu i nowymi współpracownikami. Oprócz tego, że brakowało mu personelu, pracował więcej w nadgodzinach, częściej niż zwykle chodził na dyżury i naprawdę dawał sobie radę, radził sobie z ogromnym obciążeniem pracą. Oboje byliśmy zmęczeni, przepracowani i zestresowani. Jednak słysząc, jak to mówił, zaniepokoiło mnie to.
– Co masz na myśli, mówiąc, że nie mogłeś dzisiaj zawiązać krawata? Codziennie wiążesz krawat. Myślę, że powinieneś wziąć trochę wolnego, bo wyraźnie jesteś wyczerpany” – odpowiedziałem.
Na początku marca skargi były już poważniejsze. Miał problemy z pisaniem. Nie widział czegoś, co próbowałem mu pokazać na telefonie. Nie mógł nalać do szklanki mrożonej herbaty z prawie pustego pojemnika.
– Dziś rano nie mogłem zawiązać krawata. To tak, jakbym zapomniała, jak to się robi” [mój chłopak powiedział mi pewnego wieczoru]. Zmarł cztery tygodnie później na zwyrodnieniową chorobę mózgu.
Kiedy pewnego wieczoru przygotowywaliśmy się do snu, naprawdę nie był sobą i też miał gorączkę. Widząc, że to moja sprawa – były to rzeczywiste oznaki jego choroby – namawiałem go, aby udał się do lekarza. Wtuliłam się w jego klatkę piersiową tak mocno, jak tylko mogłam, wdychałam go i trzymałam go blisko siebie. Spojrzałam na niego, najprzystojniejszego mężczyznę, jakiego kiedykolwiek widziałam, i zapytałam, czy się boi. Patrzył na mnie przez chwilę swoimi błyszczącymi niebieskimi oczami i po prostu powiedział: „Tak”. Pocałowałem go mocno i zapewniłem, że niezależnie od tego, co to było, podpisałem kontrakt z nim i wszystkim, co przyniesie nam życie.
Zmarł cztery tygodnie później na zwyrodnieniową chorobę mózgu.
Teraz muszę sobie poradzić z całą masą emocji, których nigdy nie chciałam doświadczyć. A proces żałoby został niezwykle utrudniony ze względu na obowiązujące nakazy dystansowania społecznego – nie mogę podróżować, chodzić na SoulCycle ani jeść kolacji z przyjaciółmi lub rodziną, aby zapomnieć, że jest mi smutno. Nie mogę płakać na ramieniu mojej najlepszej przyjaciółki. Technicznie rzecz biorąc, nawet przytulanie mojej mamy jest zabronione. I żal — po prostu atakuje, kiedy chce, bez żadnych znaków ostrzegawczych.
Pojawiają się w przypadkowych retrospekcjach, które każdego innego dnia wywołałyby u mnie chichot, uśmiech, a nawet rumieniec. To niespodziewany atak emocji w najmniej odpowiednim momencie, na przykład wtedy, gdy dołączam do spotkania wideo w mojej wciąż nowej pracy. Wydziera mi płuca lub uderza w kierownicę, gdy dojeżdżam do domu. Leży na świeżo wykopanej ziemi na cmentarzu i szlocha: „Jak to się w ogóle stało?”. Dlaczego ty? Czasem mam ochotę zjeść wszystko, a czasem na samą myśl o jedzeniu robi mi się niedobrze.
W mojej żałobie są też chwile spokoju i skupienia, po których niemal natychmiast pojawia się poczucie winy (Dlaczego nie jesteś smutna? Czy już za nim nie tęsknisz?) lub panika (Jego głos — jak on znowu brzmiał? Dlaczego nie pamiętam?). Są jednak chwile, kiedy spodziewałbym się, że wybuchnę płaczem, jak na przykład usłyszenie naszej piosenki w radiu, ale zamiast tego jest OK. Dosłownie nie ma rymu ani powodu do niczego, co teraz czuję, i to jest coś, co muszę na razie zaakceptować.
Opłakuję stratę kogoś ważnego. Był miłością mojego życia i zakochałam się w nim od nocy, kiedy się poznaliśmy. Brakuje mi jego dotyku, sposobu, w jaki mnie całował, jego okropnych żartów i tego, jak patrzył na mnie głęboko i uważnie, nawet gdy pokój był pełen ludzi. Ale opłakuję także naszą przyszłość. Nową kołdrę kupiłam po to, żeby sypialnia wyglądała na szczęśliwszą, gdy on czuł się lepiej. Nasza już zaplanowana wycieczka do Bostonu. Nasza następna rocznica i kolejne rocznice, które się nie odbędą. Wycieczka na Malediwy, o której rozmawialiśmy podczas naszych kolejnych ważnych urodzin. Małżeństwo i posiadanie dzieci – to wszystko nie przydarzy mu się teraz. Czasami łapię się na tym, że płaczę bardziej za naszą przyszłością niż za przeszłością.
Małe osiągnięcia też nie są już takie małe. Gotowanie dla siebie, co robię niemal każdego wieczoru, wydaje mi się teraz zupełnie obce. Nawet robiąc jajka – jajka! – wydaje się, że to bardzo ciężka praca. Składanie prania w obawie, że natknę się na kawałek jego ubrania, którego jeszcze nie odłożyłem, stało się kolejnym wyzwaniem. Za namową znajomego zamówiłem Opcja B autorstwa Sheryl Sandberg i Adama Granta. W książce Sandberg wyjaśnia, że po nagłej śmierci męża Dave’a zaczęła rejestrować codzienne osiągnięcia. Trzy rzeczy, które robiła każdego dnia, a które były dla niej trudne. Na początku były to proste rzeczy, które przed śmiercią męża uważała za oczywiste, ale z czasem stały się większymi kamieniami milowymi. Zdaję sobie sprawę, że coś jej wpadło. Może nadal nie mam ochoty składać prania, ale mogę być wdzięczna, że poszłam trochę dłużej ze swoim słodkim pieskiem albo zrobiłam sobie deskę do wędlin.
Wszystko w tej sytuacji jest dla mnie zagmatwane. Czy jestem singlem? Technicznie tak. Ale w mojej głowie nadal jest moim chłopakiem. Nadal jestem z nim związana i oddana. Przechodzenie z mówienia o nim w czasie teraźniejszym na przeszłym jest bolesne, więc czasami nie dokonuję konwersji. Czasami rozmowa o nim sprawia mi radość. Czasami żałuję, że nigdy nie otworzyłem puszki Pandory. Część mnie chce spieszyć się z leczeniem, a część chce zatrzymać każdą chwilę, którą spędziliśmy razem. Uwielbiam mieć jego zdjęcie obok łóżka, ale nie wiem też, co zrobić z jego szczoteczką do zębów. Czy mam to po prostu tam zostawić? A co z jego piżamą i koszulkami, które zostawił leżące obok? Czy je noszę? Czy mam je odłożyć i nigdy więcej nie zaglądać do tej szuflady? Wiem, że odpowiedzi przyjdą z czasem, ale bycie pośrodku to naprawdę dziwne uczucie.
Wszystko w tej sytuacji jest dla mnie zagmatwane. Czy jestem singlem? Technicznie tak. Ale w mojej głowie nadal jest moim chłopakiem.
Mój smutek wpływa także na innych. W tej chwili nie mogę nic zrobić dobrze w oczach innych. Zostałam w pracy i niektórzy moi współpracownicy uważają, że to dziwne, że nie wzięłam wolnego. Na początku chciałem rzucić pracę jako freelancer, ale zaledwie kilka tygodni później zdecydowałem, że chcę wrócić do tego z pełną parą. Nawet publikowanie i promowanie moich prac na moim profesjonalnym Instagramie stało się dziwne. Niektórzy uważają, że to za wcześnie, abym wrócił i prowadził jakieś normalne życie. Ale powiem ci, jak bardzo mi zależy – nie. Nikt inny nie był w naszym związku. Nikt inny nie wie, co kazał mi zrobić, zanim zmarł, ani jak chciał, abym żyła. To jest dla nas. I mogę Cię zapewnić, że moje życie już nigdy nie będzie „normalne”.
Jest to również niezręczne dla mojej rodziny i moich dobrych przyjaciół. Nikt tak naprawdę nie wie, jak się do mnie zwrócić i co powiedzieć. Aby złagodzić ten ciężar, po raz pierwszy w życiu mówię każdemu dokładnie, czego potrzebuję. „Cześć, muszę porozmawiać” – napiszę SMS-a do znajomego lub wielu znajomych, gdy poczuję się samotny. Połączę się z moimi siostrzenicami przez FaceTime, bo potrzebuję się pośmiać. Powiem rodzicom, żeby posiedzili ze mną. Zmusiłem się nawet do pójścia do przyjaciela na koktajle z zachowaniem dystansu społecznego, ponieważ potrzebowałem interakcji międzyludzkiej. Albo powiem ludziom, że chcę, żeby zostawiono mnie w spokoju. Czasami trudno jest przedstawić sytuację dokładnie tak, jak jest w danej chwili, ale to jest mój smutek, a każdy przeżywa go inaczej. Najbliżsi mi ludzie zrozumieją i prawdopodobnie odczują ulgę, że jestem taki bezpośredni.
Podczas wzruszającej dyskusji na temat naszej przeszłości powiedziałam kiedyś mojemu chłopakowi, że mimo że byliśmy osobno przez kilka miesięcy, nigdy nie przestałam go kochać. Miłość nie rosła, bo nie była karmiona, ale nigdy nie zniknęła. Teraz, po jego śmierci, zdaję sobie sprawę, że ziejąca dziura, którą czuję, również nigdy nie zniknie. Wiem, że oba uczucia ulegną zmianie z biegiem czasu, gdy moje życie przyjmie nowy kierunek i ja, podobnie jak inne osoby, które straciły kogoś ważnego, będę musiał nauczyć się to akceptować. Będą bóle wzrostowe. Rany zostaną ponownie otwarte. Nigdy już nie będę w 100% całością. Ale wiedział, jak bardzo mnie uszczęśliwił i wiem, że chciałby, żebym poczuła to szczęście nawet bez niego tutaj. Tak, znów będzie radość. Może nawet większą miłość niż ta, która została utracona. Może to po prostu inna miłość. Ale ślad, który pozostawił w moim sercu, na zawsze tam pozostanie. Choć może się to teraz wydawać smutne i okrutne, wiem, że pewnego dnia spojrzę wstecz i będę wdzięczny.
